De Waardevolle Onderneming

adminSocial impact0 Comments

Interview met prof. dr. Rob van Tulder van de Erasmus Universiteit over duurzaam ondernemen – door Maarten Mulder

De Waardevolle Onderneming

De uitputting van natuurlijke grondstoffen, klimaatverandering, het onverschillig behandelen van dieren, afval ophopingen, beperkte kansen voor de armste sociaaleconomische groepen, chronisch zieken en ondermaatse kwaliteit van onderwijs zijn problemen die grote impact hebben op onze maatschappij. We weten dat deze problemen bestaan, dat ze onrechtvaardig zijn, maar wij en de slachtoffers van de problematiek hebben vaak niet de financiële middelen of politieke invloed om verandering teweeg te brengen. Sociale ondernemers spelen hierop in. Met hun passie voor mensen en hun missie om de wereld te verbeteren zien zij de kans om met hun oplossing ook nog eens een eerlijk centje te verdienen. Met andere woorden, sociale ondernemers creëren shared value: naast economische waarde creëren zij ook maatschappelijke waarde. De vraag is nu: wanneer kun je jezelf zien als een duurzame ondernemer en wat is maatschappelijke waarde eigenlijk? Een interview met prof. dr. Rob van Tulder, expert op het gebied van Business-Society Management, geeft meer duidelijkheid.

Gevolgen van jouw product als ondernemer

Rob geeft aan dat je als ondernemer goed moet nadenken over wat je aan waarde toevoegt en wat de gevolgen van jouw onderneming zijn. Hierbij moet je denken op productniveau: voedsel aanbieden heeft bijvoorbeeld een positieve invloed op mensen, tenzij er te veel suiker in zit. Voedsel heeft dus positieve en negatieve externaliteiten – gevolgen van productie of consumptie zonder dat de veroorzaker er een vergoeding voor betaald. Toch vindt de consument een suikerrijk product zoals ijsjes lekker en is er veel vraag naar. Het maatschappelijke vraagstuk is dan ook: wat maakt een product waardevol? In eerste instantie moeten mensen gevoed worden of voldoende hygiënisch kunnen leven. Hierbij valt meer winst te behalen dat je op het eerste gezicht zou denken! Er zijn ongeveer 2 miljard mensen die onvoldoende hygiëne hebben. Stel je voor dat je als ondernemer zeep verkoopt aan deze mensen. De economische waarde is makkelijk herkenbaar: door schaalvoordelen verkoop je de zeep goedkoop en voorzie je het product ook nog van goede kwaliteit. Door partnerschappen aan te gaan met maatschappelijke organisaties ondersteun je de verkoop en dankzij jouw product gaan 2 miljard mensen er wat hygiëne betreft op vooruit. Het maatschappelijke gevolg hiervan is dat jouw klanten gezonder gaan leven en door minder gezondheidsproblemen een grote kan hebben om uit armoede te komen.

Inzicht krijgen in maatschappelijke waarde

Een bedrijf kan inzicht in zijn maatschappelijke waarde krijgen door met duurzame businessmodellen – bijvoorbeeld het Business Model Canvas – kritisch te kijken naar het bedrijf. Hierbij vraag je je af wat het doel van de onderneming is: wordt expliciet gemaakt hoe het maatschappelijke waarde wil creëren of is het doel voornamelijk zoveel mogelijk winst maken en wil je de grootste in de industrie zijn? In het verleden wilde iedereen de grootste zijn, tegenwoordig wordt Rob daar niet meer zo enthousiast van. Het wordt steeds dubieuzer om te zeggen: ‘Wij zijn de grootste, de snelste, de technologisch meest geavanceerde en daarmee zijn wij van waarde voor de maatschappij’. De grootste informatie bedrijven zijn potentieel de grootste privacy schenders.

Onlangs was Rob in gesprek met een jongen uit Silicon Valley die sprak over strategie voor de internationalisering van de IT-sector. Het doel van zijn bedrijf is werelddominantie. Tegelijkertijd zegt hier iets wat Mark Zuckerberg, CEO van Facebook, ook zegt: wereldwijd wordt er één standaard gebruikt, één manier waarbij een heleboel mensen een bijdrage leveren aan het model. Facebook levert hiermee netwerkeconomieën op die waardevol zijn voor de maatschappij. Toch leveren al die gebruikers hun privacy in en dan is de vraag: is dat nou waarde toevoeging of niet? Een ander voorbeeld is Data Mining – patronen vinden in grote databases. Dit is waardevol, maar is het maatschappelijk gewenst? Met dat soort vragen betreed je als onderneming een spanningsveld waar geen duidelijk antwoord op is. Je kunt als onderneming met een beter verhaal komen als je die spanningsvelden durft te identificeren, in durft te gaan op de kritiek en de externaliteiten in kaart durft te brengen.

Naast inkomsten en uitgaven kun je verschillende onderwerpen meenemen in de financiële kant van het Business Model Canvas. Ecologische, sociale en maatschappelijke onderwerpen kun je uitdrukken in cijfers of euro’s. Je kunt bijvoorbeeld een Life Cycle Assesment uitvoeren om de milieubelasting van een product te volgen van de winning van grondstoffen tot de afvalverwerking. Neem CO2-uitstoot mee of onderzoek hoeveel er aan schaarse grondstoffen in de keten gebruikt wordt. Neem als voorbeeld het businessmodel van Apple, en specifiek de iPhone 6 Plus. Je meet in hoeverre dit apparaat economische, ecologische en sociale externaliteiten heeft en of deze positief of negatief zijn. De economische waarde is evident: de iPhone maakt veel consumenten blij met een fantastisch product. De omloopsnelheid van het product wil Apple wel zo hoog mogelijk hebben. Zij creëren een voorhoede van enthousiastelingen die de nieuwste versie aanmoedigen. Dat is natuurlijk een ecologische belasting van jewelste. Op sociaal vlak heeft het product ook negatieve externaliteiten. Het apparaat wordt gemaakt bij een Chinese producent waar arbeidsomstandigheden belabberd zijn. In het algemeen hebben smartphones een sociale en ecologische belasting doordat een van de essentiële grondstoffen in maar één regio van de wereld wordt gemaakt waar een burgeroorlog woedt die voor een deel gebaseerd is op de strijd om coltan, cassiteriet, wolframiet en goud.

Bij shared value draait het dus niet alleen om de economische meerwaarde van jouw product, maar ook om de meerwaarde die het op de gemeenschap en het milieu heeft. We kunnen stellen dat maatschappelijke waarde inhoudt dat je ten eerste nadenkt over de producten die je als onderneming hebt en de gevolgen die jouw activiteiten en bedrijfsprocessen op de omgeving hebben. En dat je daarnaast bereid bent om maatschappelijke doelen te stellen voor de lange termijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *