Visie van de Sociaal Ondernemer

adminSocial impact0 Comments

E-waste Race – door Maurits Krijnen & Saskia Breure

De Circulaire Economie: Visie van de Sociaal Ondernemer

We kennen het allemaal wel, die ene la vol met oude telefoons, opladers, snoeren en camera’s. Maar wat gebeurt er eigenlijk met al deze oude elektronica? Soms brengen wij het netjes weg, bijvoorbeeld naar de milieustraat. Toch eindigt het merendeel bij het gewone vuilnis. In het huidige technologische tijdperk weten wij meer elektronica te gebruiken en daarmee ook steeds meer elektronisch afval, oftewel e-waste, te creëren dan ooit tevoren. Wist u dat wij wereldwijd per jaar 20 tot 50 miljoen ton aan e-waste genereren? Naast deze schrikwekkende hoeveelheid is er gelukkig ruimte voor een positief perspectief. Op het moment worden steeds meer mensen zich bewust van e-waste, van de negatieve gevolgen en dat er iets aan moet gebeuren. Zo ook Timmy de Vos, de initiatiefnemer en oprichter van de E-waste Race. De E-Waste Race organiseert competities waarbij scholen tegen elkaar strijden om het meeste e-waste in te zamelen. De E-waste Race zorgt dat deze e-waste terecht komt bij gerenommeerde recyclers die hergebruik van de materialen mogelijk maken en de hercirculatie van de grondstoffen stimuleren. De school met de beste prestatie wint een mooie prijs. Tot dusver blijkt de E-Waste Race een enorm succes te zijn met een opbrengst van wel 10.000 kilo opgehaalde e-waste per race!

Een dergelijk initiatief kunnen wij bij SOLVE niet onbelicht laten. We zijn daarom in gesprek gegaan met Timmy over zijn initiatief in relatie tot de circulaire economie.

Met de E-waste Race wordt duidelijk gehoor gegeven aan de doelen van de Nederlandse overheid met betrekking tot de circulaire economie. Het kabinet heeft de ambitie om in 2030 de helft minder grondstoffen te gebruiken en om in 2050 volledig circulair te zijn.

Wat is een circulaire economie?

De circulaire economie is een economisch systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waardevernietiging te minimaliseren. Anders dan in het huidige lineaire systeem, waarin grondstoffen worden omgezet in producten die aan het einde van hun levensduur worden vernietigd.

Door de geschiedenis heen is het gebruik van ruwe grondstoffen een vanzelfsprekende zaak geweest. Anno 2000 ontstond steeds meer het besef dat deze grondstofvoorraden eindig waren en hergebruik van grondstoffen de ideale oplossing zou vormen. Hoewel dit besef tussen 2004-2014 heeft geleid tot een 14% afname in het gebruik van ruwe grondstoffen in Nederland, zorgt de toenemende welvaart toch voor een steeds hogere koolstofvoetafdruk op aarde. In Nederland is deze koolstofvoetafdruk zelfs 13,7 ton per inwoner per jaar. Hoe komt dat nou? De winning en verwerking van ruwe grondstoffen leidt tot grote hoeveelheden CO2-uitstoot, vervuild grondwater en de toename in het gebruik van landbouwgrond gaat vaak ten koste van de natuur en de biodiversiteit. De circulaire economie biedt hierbij een oplossing. In een circulaire economie kan de economie groeien terwijl het grondstofgebruik en de hieraan gerelateerde milieudruk afneemt. Hierdoor krijgen circulaire initiatieven zowel nationaal als internationaal grote belangstelling.

Terug naar de E-waste Race. Want hoe is dit initiatief circulair? De E-waste Race werkt samen met lokale gemeenten, lokale afvalophaaldiensten en WEEE Nederland. Deze partijen zorgen ervoor dat producenten verantwoordelijkheid dragen voor het terugnemen en laten recyclen van e-waste en dat e-waste op een correcte manier bij gerenommeerde recyclers terecht komt. Aan deze recyclers worden hoge eisen gesteld. Een van deze recyclers is bijvoorbeeld Sims Recycling Solutions. Zij brengen zo’n 96-97% aan materiaal uit binnengebracht e-waste terug naar de oorspronkelijke producent; een noemenswaardig resultaat.

De uitdagingen van circulaire initiatieven en de circulaire economie

Het opzetten van circulaire ketens en het recyclen van grondstoffen is niet zo makkelijk. De grootste uitdagingen voor komende jaren die Timmy ervaart zijn voornamelijk het wereldwijd betalen van eerlijke grondstofprijzen, het introduceren van productontwerpen die makkelijk te demonteren zijn en het beschikken over een vooruitstrevende overheid. Verwezenlijking van deze uitdagingen zou de groei en waarde van gerecycled e-waste afval verhogen en de efficiëntie van het recycleproces stimuleren.

Op lokaal niveau ervaart Timmy voornamelijk de mismatch in de doelstellingen van potentiële investeerders en sociaal ondernemers. Hoewel investeerders zeer gewenst zijn, genereren sociale ondernemingen vaak geen winstmarges maar juist sociale waarde. Timmy vertelt: “Mensen willen graag een duidelijke return-on-investment en een goed onderliggend verdienmodel zien en dat is wat bij deze onderneming in de schaling stokt. Ik reken winst in mate van awareness.” Door deze mismatch ontbreekt het bij sociale ondernemingen vaak aan de benodigde middelen om opschaling van de onderneming te bewerkstelligen.

De E-waste Race heeft bewust de keuze gemaakt om niet de krenten uit de pap te vissen. De onderneming richt zich bewust op e-waste zoals waterkokers en stofzuigers, al zit daar voor een recycler een negatieve waarde op; het recyclen kost meer energie dan dat er aan materiaalwaarde uitkomt. Dat zijn echter precies de apparaten die vaak vergeten worden. De E-waste Race draait dus juist om elektronica die niemand meer wil. Het is Timmy’s doel om deze spullen van de restafvalcontainer te redden en deze in te zamelen om een nieuw leven te geven.

De toekomst van de circulaire economie

Zoals we kunnen zien is een rijke toekomst van circulariteit nog niet vanzelfsprekend. In het gesprek met Timmy komt duidelijk naar voren dat de overheid een essentiële rol speelt in de groei van de circulaire economie. Sociale ondernemers in Nederland zijn al goed op weg, maar kunnen hun rol niet vervullen zonder een actieve en stimulerende rol van de overheid. Bij deze ondersteunende overheid denkt Timmy niet aan subsidies, maar juist aan stimulerende maatregelen die het verschil kunnen maken. Zo moet de overheid strenger optreden tegen vervuilers die gebruik maken van fossiele brandstoffen en juist ruimte geven aan duurzame initiatieven. Wel is Timmy duidelijk van mening dat alleen ‘de onzichtbare hand’ het verschil niet kan maken voor de circulaire economie. “Belangrijk is de collectieve mindset. We moeten begrijpen dat de circulaire economie niet de huidige economie is. Er zitten een heleboel dingen in de circulaire economie die niet aanwezig zijn in de huidige economie. Het is van belang dat we de tijdelijke houding en het bewustzijn omzetten in een duurzame houding’’, aldus Timmy. Om deze stap te kunnen maken is de creativiteit van de ondernemer hard nodig. Timmy is hierin een goed voorbeeld. Zo heeft hij het doel om zichzelf overbodig te maken. Is er voor hem niks meer te doen, dan zal hij zich weer op andere duurzame zaken richten.

Een duidelijk toekomstbeeld van de E-waste Race bestaat daarom ook niet. “Het zou zomaar kunnen dat ik over 3 jaar iets heel anders doe”, geeft Timmy optimistisch aan. Mensen vinden duurzaamheid steeds belangrijker, nu moeten we creatief genoeg zijn om er een businessmodel voor te bedenken. Wij bij SOLVE zien dit als een belangrijke boodschap aan andere potentiële ondernemers: de juiste middelen en houdingen zijn aanwezig, dus het is nu de uitdaging om er waarde mee te creëren; een uitdaging die we niet mogen verspillen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *